Belgesel ve kurguyu harmanlayan sergi, nükleer kirliliğin toplumsal hafıza ve siyaset üzerindeki etkilerini 3 Mayıs’a kadar ücretsiz olarak izleyiciye sunuyor.
BBVA Vakfı iş birliğinde düzenlenen Salt Sanatsal Araştırma ve Üretim Destek Programı kapsamında desteklenen sanatçılardan Onur Gökmen’in ‘Toprakaltı’ adlı sergisi, Salt Galata’da ziyarete açıldı.
Sergi, Türkiye’nin yakın çevre ve kurum tarihinde büyük ölçüde göz ardı edilmiş bir olayı odağına alıyor: 1986’daki Çernobil Nükleer Felaketi sonrası Karadeniz’de üretilen çayda radyoaktif kirlilik tespit edilmesi.
Sanatçının ebeveynleri İnci ve Ali Gökmen’in de yer aldığı, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bünyesinde yürütülen bilimsel araştırmalar, çaydaki radyoaktif serpintiyi ortaya koymuş; ancak bulgular uzun süre gündemi meşgul etmişti.
Daha sonra basına yansıyan raporlar, kamuoyunda farkındalık yaratsa kirliliğin etkileri gündemde yer aldı.
Sergi, bu çarpıcı olayı üç farklı anlatı üzerinden ele alıyor. ODTÜ’deki araştırma sürecini belgesel bir dille aktaran ilk bölümün ardından, bir televizyon stüdyosunda geçen ve medyanın devlet mekanizmalarıyla ilişkisini sorgulayan ikinci bölüm geliyor. Enstalasyonun merkezinde ise çaydaki radyasyon tartışmalarını konu alan ve bu tartışmaları kurmaca bir anlatıya dönüştüren bir kısa film yer alıyor. Dekorların arkasında konumlanan üçüncü bölümde ise Çernobil’in Türkiye’de bıraktığı izlere odaklanan fotoğraflar sergileniyor.
https://tr.euronews.com/kultur/2026/04/01/cernobilin-turkiyedeki-izleri-salt-galatadaki-toprakalti-sergisinde
Kurgusal ve belgesel unsurları bir araya getiren sergi, görünmeyen çevresel tahribatın toplumsal hafıza, sağlık ve politika üzerindeki etkilerini tartışmaya açıyor. Aynı zamanda radyasyonun yalnızca geçmişe ait bir olgu olmadığını, etkilerinin bugün de sürdüğünü vurguluyor.
Sergi kapsamında düzenlenecek programlar, 3 Nisan’da gerçekleşecek ‘Toprakaltından Topraküstüne: Türkiye ve Nükleer Felaketler’ başlıklı söyleşiyle başlayacak. Etkinlikte nükleer enerji, çevresel tahribat ve kolektif hafıza konuları ele alınacak.
‘Toprakaltı’ sergisi, 3 Mayıs’a kadar Salt Galata Mastercard Sergi Mekânı’nda ücretsiz olarak ziyaret edilebilecek. Sergi, Eureko Sigorta ve Jotun’un katkılarıyla gerçekleştiriliyor.