Tondel, Martin ; Gabrysch, Katja ; Isaksson, Mats ; Rääf, Christopher
Radyonüklid bir olaydan sonra azaltma çabaları konusunda bilinçli kararlar alınabilmesi için radyasyon dozları ve kanser riskleri açısından radyolojik sonuçların tahmin edilmesine yönelik yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. İsveç’teki 1986 Çernobil Nükleer Santrali kazasının radyolojik etkileri vaka çalışması olarak kullanılmıştır. 1986-2035 yılları arasında İsveç İstatistik Kurumu’ndan belediye (n = 290), ilçe (n = 21) ve geleceğe yönelik projeksiyonlara göre 1 yıllık sınıflar halinde cinsiyete özgü yıllık nüfus verileri içeren açık kaynaklı veriler alınmıştır. Organ doz katsayıları, kanser risk katsayıları ve doz hesaplamaları ile kanser risk projeksiyonları için yerleşik yöntemler, organ absorbe dozlarını (mGy), etkin dozu (mSv), kolektif dozu (kişi-Sv) ve yaşam boyu atfedilebilir riski (LAR) tahmin etmek için uygulanmıştır. İsveç’teki coğrafi olarak değişken Çernobil radyolojik etkileri nedeniyle, absorbe edilen organ dozlarındaki değişkenlik, organlar veya cinsiyetler arasında olduğundan daha çok belediyeler ve ilçeler arasında olmuştur. LAR, Çernobil sonrası 50 yıl içinde 377 erkek ve 448 kadında ek kanser vakasına dönüştü. Genel olarak, bu kanser vakalarının %38’i erkeklerde, %32’si ise kadınlarda iç doza atfedilebilir. En yüksek kanser vakası sayısı, 1986’da İsveç nüfusunun sadece %3’ünü oluşturan ancak 1986-2035 yılları arasında fazla kanser vakalarının %18’ini oluşturan Västernorrland bölgesi için tahmin edilmiştir. Toplam doz 6.028 kişi-Sv olarak hesaplanırken, bunun 2.148 kişi-Sv’si (%36) iç dozdu. LAR’da olduğu gibi, Västernorrland bölgesi nüfusu toplam toplu dozun %18’ini aldı. LAR ve toplu dozdan kaynaklanan fazla kanser vakası sayısı benzer sonuçlar verdi. Yöntemlerimiz diğer ülkelere ve farklı serpinti senaryolarına uyarlanabilir.
Anahtar kelimeler: kanser; Çernobil; emilen doz; sağlık etkileri
Bu bölüm konu ile ilgili yayınlanan makaleden özetlenmiştir. Ayrıntılı bilgi ve kaynaklar için için aşağıdaki linkler kullanılabilir.
https://journals.lww.com/health-physics/toc/2026/01000
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12646857/
Sağlık Fiziği 130(1):s 77-86, Ocak 2026. | DOI: 10.1097/HP.0000000000001998