Küresel Yapay Zeka Yönetimi İçin Adil ve Eşit Bir Sistem Kurmak Üzere El Ele Veriyoruz
Çin Halk Cumhuriyeti Başkanı
2026 Dünya Yapay Zeka Konferansı ve Küresel Yapay Zeka Yönetişimi Yüksek Düzey Toplantısı Açılış Töreninde Çin Halk Cumhuriyeti Başkanı Sayın Xi Jinping’in Açılış Konuşması / 
Şanghay, 17 Temmuz 2026
Değerli Meslektaşlarım ve Konuklarım,
Sayın Baylar ve Bayanlar,
Arkadaşlar,
Yetmiş yıl önce, bir grup genç bilim insanı, Amerika Birleşik Devletleri’nin New Hampshire eyaletindeki Dartmouth ÇalıştayındaYapay Zeka (YZ) kavramını ilk kez ortaya attı. Sonraki 70 yıl boyunca, dünyanın dört bir yanından YZ bilim insanları ve araştırmacıları bu bilinmeyen bölgeye adım attılar, iniş çıkışlarla karşılaştılar ve azimli çalışmalarıyla çığır açtılar. Bugün, yeni YZ geliştirme dalgasının ortasında, YZ’yi küresel olarak olumlu, iyi ve insanlık için nasıl teşvik edeceğimizi görüşmek üzere Huangpu Nehri kıyısında bir araya geliyoruz. Tüm bunlar, toplantımızı son derece önemli kılıyor. Çin hükümeti ve halkı adına hepinize sıcak bir hoş geldiniz demek istiyorum.
Tarih boyunca, buhar motorunun icadı sanayi uygarlığının habercisi oldu, elektriğe yaygın erişim modern toplumu aydınlattı ve internetin doğuşu tüm dünyayı bir araya getirdi. Bu teknolojik devrimlerin her biri, çalışma ve yaşam biçimimizi derinden yeniden şekillendirdi ve ekonomik ve sosyal kalkınmada dev bir sıçramaya olanak sağladı.
Günümüzde, yüzyılda görülmemiş büyük değişimler tüm dünyada hızlanıyor. Teknolojik devrimin ve endüstriyel dönüşümün yeni aşaması daha hızlı ilerliyor ve dünya, yapay zeka teknolojilerinde benzeri görülmemiş bir aktif inovasyon dönemine giriyor. Akıllı bağlantı, insan-makine iş birliği, sektörler arası entegrasyon, ortak yaratım ve paylaşım ve diğer akıllı teknolojiler muazzam bir güç ortaya çıkarıyor. Tüm bunlar, yönetişim açısından büyük fırsatların yanı sıra zorlukları da beraberinde getiriyor. Biz insanlar, çağımızın ortaya koyduğu sorulara cevap vermeliyiz: Düşünen makinelerle nasıl geçinilir? Algoritma karar verme sürecinin bir parçası olduğunda güvenlik nasıl sağlanır? Uyarlanabilir yönetişim yoluyla teknolojilerin yol açtığı etik zorlukların üstesinden nasıl gelinir? Uçurum giderek genişlerken, yapay zekayı herkes için nasıl gerçekleştirebiliriz? Bu sorular, tüm uluslararası toplumdan ciddi bir değerlendirme ve gerçek cevaplar gerektiriyor.
Çin’in görüşüne göre, tüm ülkeler insan merkezli bir yaklaşım benimsemeli ve yapay zekayı olumlu ve faydalı bir şekilde geliştirmelidir. Yapay zekanın ortak refah ve ortak güvenlik için önemli bir itici güç olmasını sağlamalıyız. Küresel yapay zeka yönetimi için adil ve eşitlikçi bir sistem kurmak üzere el ele vermeliyiz. Bu bağlamda, dört gözlemimi paylaşmak istiyorum.
Öncelikle, açıklık ve kazan-kazan ilkesine bağlı kalmalı ve yenilik odaklı kalkınmayı desteklemeliyiz. Dünya ekonomik büyümesinin yeni bir motoru ve büyüme itici güçlerinin değişimini hızlandıran bir unsur olarak yapay zeka, dijital dünyadan fiziksel dünyaya geçiyor. Açık kaynak, açıklık, iş birliği ve paylaşımı teşvik etmek için bu nadir ve tarihi fırsatı değerlendirmeliyiz. Teknolojik yeniliği, endüstriyel gelişmeyi ve yapay zekanın senaryo tabanlı uygulamasını kolaylaştırmalıyız. Geleneksel endüstrilerin dönüşümü ve yükseltilmesi, yeni ortaya çıkan endüstrilerin yetiştirilmesi ve büyümesi ile geleceğin endüstrileri için ileriye dönük planlama konusunda koordineli ilerlemeler sağlamalıyız ki tüm sektörler ve işletmeler yapay zekadan faydalanabilsin.
İkinci olarak, risk farkındalığını güçlendirmeli ve yapay zekanın güvenli ve kontrol edilebilir olmasını sağlamalıyız. Yapay zeka, insanlık için güvenilir bir araç olmalıdır. Yapay zekanın tetikleyebileceği çeşitli doğal ve ikincil riskleri ciddiye almalıyız. Güvenlik hattını güçlendirmek, suistimalleri ve kötü amaçlı kullanımları önlemek ve yapay zekanın her zaman insan kontrolü altında olmasını sağlamak için yasalar ve düzenlemeler, teknolojik izleme, erken uyarı ve acil müdahale sistemleri kurmalıyız. Bu arada, yapay zeka alanında ulusal güvenlik kavramının aşırı genişletilmesine ve bir ülkenin güvenliğinin diğerlerinin güvenliğinin önüne geçirilmesine birlikte karşı çıkmalıyız.
Üçüncüsü, kapsayıcılığı teşvik etmeli ve medeniyetler arasında karşılıklı öğrenmeyi desteklemeliyiz.Yapay Zeka geliştirme ve uygulamaları, dünya medeniyetlerinin çeşitliliğini veya farklı ülkelerin kültürlerinin benzersizliğini aşındırmamalı veya baltalamamalıdır.Yapay Zekanın değerlerini insanlığın ortak değerleriyle şekillendirmeli ve tüm medeniyetler arasında anlayışı, hoşgörüyü, alışverişi ve paylaşımı artırmak içinYapay Zeka teknolojilerinden en iyi şekilde yararlanmalıyız. Her medeniyetin güzelliğinin takdir edilmesini ve paylaşılmasını sağlamak için medeniyetler bahçesine büyük bir özenle bakmalıyız.
Dördüncüsü, dayanışmayı savunmalı ve küresel yönetişimi geliştirmeliyiz. Yapay zeka, insanlığın kolektif bilgeliğini özetleyen paha biçilmez bir varlıktır. Gerçek çok taraflılığı uygulamalı ve Birleşmiş Milletler’in önemli rolünü kabul etmeliyiz. Bu öncü teknolojinin insanlığa daha iyi fayda sağlaması için, erken bir tarihte fikir birliğine dayalı küresel bir yönetişim çerçevesi oluşturmak amacıyla, yapay zeka geliştirme stratejileri, yönetişim kuralları ve teknik standartlar konusunda uyumu ve koordinasyonu artırmalıyız. Yapay zeka ve dijital uçurumları kapatmak, sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmek ve yapay zekada yeni tarihsel adaletsizliklerin oluşmasını önlemek için kapsamlı uluslararası işbirliği yapmalı ve Küresel Güney ülkelerine kapasite geliştirme konusunda yardımcı olmalıyız.
Sayın Baylar ve Bayanlar,
Arkadaşlar,
Bu yıl Çin’in 15. Beş Yıllık Planı’nın başlangıcını işaret ediyor. Bu plan, Çin’in önümüzdeki beş yıl için ekonomik ve sosyal gelişimini ortaya koyuyor ve uluslararası topluma muazzam fırsatlar sunuyor. Son yıllarda Çin, yapay zekayı açık kollarla benimsedi. Verimli bir piyasa ile iyi işleyen bir hükümet arasındaki etkileşimi teşvik ettik, yapay zeka inovasyonunu güçlendirdik, Yapay Zeka Artı Girişimi’ni aktif olarak ilerlettik ve tüm unsurların birlikte gelişebileceği sağlıklı bir ekosistem kurduk. Akıllı ekonominin temel sektörlerinin değeri en az 1 trilyon yuan. Sayısız evdeki akıllı cihazlar, insanların yaşam standartlarını gerçekten iyileştiriyor. Çin’de Akıllı Üretim, Çin modernleşmesinin bir diğer parlak simgesi haline geldi.
Aynı zamanda Çin,Yapay Zeka geliştirme sürecinde güvenlik ve emniyete büyük önem vermektedir.Yapay Zeka geliştirmenin eğilimlerini ve mantığını derinlemesine anlayarak,Yapay Zekanın güvenli, emniyetli ve kontrol edilebilir olmasını ve bu güzelYapay Zeka atının hem hız hem de istikrarla dörtnala koşmasını sağlamak için sürekli olarak yasaları, düzenlemeleri, politikaları, mekanizmaları, uygulama normlarını ve etik ilkeleri geliştiriyoruz.
Sorumlu büyük bir ülke olarak Çin,Yapay Zeka ile ilgili uluslararası kamu yararları sağlamaya her zaman kendini adamıştır. KüreselYapay Zeka Yönetişimi Girişimi’ni önerdiğimden beri Çin, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nunYapay Zeka Kapasite Geliştirme Konusunda Uluslararası İşbirliğini Güçlendirme Kararı’nın oy birliğiyle kabul edilmesini teşvik etmiş, İyilik ve Herkes İçinYapay Zeka Kapasite Geliştirme Eylem Planı’nı yayınlamış,Yapay Zeka Artı Uluslararası İşbirliği Girişimi’ni duyurmuş ve DünyaYapay Zeka İşbirliği Örgütü’nün (WAICO) kurulmasını savunmuştur. Çin, küreselYapay Zeka yönetişimine istikrarlı bir şekilde katkıda bulunmaktadır.
Çin’de sık sık şöyle deriz: “Tek bir tel müzik yapamaz, tek bir ağaç orman oluşturamaz.”Yapay Zeka gelişimi, tek bir ülkenin solo performansı değil, uluslararası iş birliğinin bir senfonisi olmalıdır. Ortak çabalarımız sayesinde, Şanghay’da WAICO hayata geçti. Bir yıl önceki vizyonumuz artık gerçek oldu. Bu, Çin’in Küresel Güney’in çağrısına cevap vermek ve uluslararası toplumu bir araya getirerekYapay Zeka gelişimini ve yönetimini güçlü bir şekilde teşvik etmek için attığı önemli bir adımdır.Yapay Zeka gelişiminin tarihinde önemli bir dönüm noktası olacaktır.
Küresel yapay zeka gelişimini daha da desteklemek ve küresel yapay zeka kapasite geliştirme çalışmalarını ilerletmek amacıyla, önümüzdeki beş yıl içinde Çin’in gelişmekte olan ülkelere 5.000 yapay zeka eğitim ve seminer programı fırsatı sunacağını; Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği, Arap Birliği, Afrika Birliği, Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu, Şanghay İşbirliği Örgütü ve BRICS ile uluslararası yapay zeka uygulama işbirliği merkezleri geliştireceğini; ve 30 ülkenin yapay zeka destekli meteorolojik uyarı sistemi (MAZU) kullanarak dünya genelindeki evleri korumasını sağlayacağını duyuruyorum.
Sayın Baylar ve Bayanlar,
Arkadaşlar,
Eski Çinlilerin de belirttiği gibi, “Bilge insan değişimlere uyum sağlar; bilgili insan ise koşullara göre hareket eder.”Yapay Zekanın şaşırtıcı bir hızla ilerlemesiyle, gelişiminin olumlu, iyi ve insanlık için olmasını sağlamalıyız. Denetimini ve yönetimini hassas ve etkili hale getirmeli ve kontrol kaybını önlemek için önlemleri sürekli olarak geliştirmeliyiz.Yapay Zekanın gelişimini her zaman insan bilgeliği ve uluslararası uzlaşma ile yönlendirmeliyiz ki,Yapay Zeka gerçekten insanlığın refahını artıran ve insan uygarlığını ilerleten güçlü bir kuvvet haline gelebilsin.
Çin daha açık olmaya, daha pratik adımlar atmaya ve daha vizyoner bir bakış açısı benimsemeye hazır.Yapay Zeka gelişiminin fırsatlarından yararlanmak ve zorlukların üstesinden gelmek için tüm taraflarla birlikte çalışmaya ve insanlık için daha parlak bir gelecek yaratmak üzere el ele vermeye hazırız.
Teşekkür ederim! ■