Yapay Zeka Köşesi: Yapay Zeka Güvenliğinin Özelleştirilmesi: Devletlerle Rekabet, Şirketlerle İşbirliği

Ogadinma Enwereazu/ 13 Ekim 2026

Editörün Notu:  Bu makale, Montreal Yapay Zeka Etiği Enstitüsü (MAIEI) ve Purdue Üniversitesi’ndeki Yönetişim ve Sorumlu Yapay Zeka Laboratuvarı (GRAIL) iş birliğiyle hazırlanan Yapay Zeka Politikası Köşesi serisinin bir parçasıdır. Seri, yerel ve uluslararası düzeylerdeki kritik yapay zeka politikası gelişmelerine dair özlü bilgiler sunarak okuyucularımızın yapay zeka yönetişiminin gelişen ortamı hakkında bilgi sahibi olmalarına yardımcı olur. Bu yazı, ABD hükümetinin güvenlik politikası kapsamında özel yapay zeka şirketleriyle yaptığı ortaklıklarla ilgili endişeleri ele almaktadır.

Temmuz 2025’te, ABD Savunma Bakanlığı’nın Dijital ve Yapay Zeka Baş Ofisi (CDAO), her biri 200 milyon dolara kadar değerinde olmak üzere Anthropic , Google , OpenAI ve xAI olmak üzere dört öncü yapay zeka şirketiyle sözleşme anlaşmaları imzaladığını duyurdu . Aynı ay, Beyaz Saray’ın Yapay Zeka Eylem Planı, ABD’nin yapay zekada “tartışmasız ve rakipsiz küresel teknolojik üstünlük” elde etmesinin “ulusal güvenlik zorunluluğu” olduğunu ilan etti. Bu gelişmeler, ABD yapay zeka güvenlik politikasına ilişkin incelemem için bir başlangıç ​​noktası oluşturuyor. 2019 ve 2026 yılları arasında yayınlanan yetkilendirme yasaları, başkanlık kararnameleri ve Savunma Bakanlığı direktifleri de dahil olmak üzere hükümet belgelerine dayanarak, ABD kurumlarının yapay zekayı stratejik rekabet ve iş birliği açısından nasıl ele aldığını araştırdım.

Bu belgeler yapay zekâ rekabetini tartışırken, devletler konusuna daha çok değiniyor. Yapay zekânın rekabetçi çerçevelerinin neredeyse dörtte üçü askeri avantaj veya diğer devletlerle rekabetle ilgili. Öte yandan, iş birliğini tartıştıklarında ise çoğunlukla özel sektör ve endüstriyle ortaklıkları içeriyor. Aslında bu bulgu tamamen şaşırtıcı değil; pratikte, Stanford HAI 2026 Yapay Zekâ Endeksi Raporu, 2025 yılında dikkat çekici sınır yapay zekâ modellerinin %90’ından fazlasının endüstri tarafından üretildiğini ortaya koydu.

Devletin sanayiyle ortaklığı yeni bir olgu değil. ABD hükümetinin teknolojik gelişmeyi ilerletmek için özel sektörle ortaklık kurma konusunda uzun bir geçmişi var. NASA’nın Apollo programı sırasında endüstriyel yüklenicilere olan yoğun bağımlılığını ve modern bilişimin büyük bir bölümünü destekleyen diğer federal fonlu araştırmaları düşünün . Yapay zekâda farklı olan şey, bağımlılığın yönüdür. Daha önceki dönemlerde, devlet ilk riskleri üstlenirken, firmalar sonuçları ticarileştiriyordu. Bugün, en yetenekli yapay zekâ sistemleri ilk olarak nispeten az sayıda şirket tarafından geliştiriliyor . Sonuç olarak, hükümet, kamu tarafından desteklenen yenilikleri ticarileştirmenin yanı sıra en yetenekli yapay zekâ sistemlerinden bazılarını geliştirmek ve tedarik etmek için de sanayiye bağımlı durumda.

Bu durum önemli endişeleri gündeme getiriyor. İlki hesap verebilirlik meselesi. Kuzey Atlantik Antlaşması gibi devlet anlaşmaları veya ittifaklar, Senato’nun onaylaması gereken anlaşmaları kullanır ve yürütme anlaşmaları Kongre’ye bildirilmelidir ve çoğu durumda yayınlanıp dağıtılmalıdır. Öte yandan, özel sektörle ortaklıklar farklı şekilde işleyebilir. Devlet-özel sektör işbirliği, ayrıntıları genellikle gizli ticari bilgi olarak ele alınan sözleşmeleri ve esnek tedarik anlaşmalarını kullanabilir; GAO, Pentagon’un prototip anlaşmalarının çoğunun üretime yol açıp açmadığını veya birliklere yetenekler sağlayıp sağlamadığını belirleyemediğini tespit etmiştir . Diğer demokratik denetimler de tehlikeye girebilir.

İkinci sorun ise çıkar çatışmalarıdır. Gelişmiş yapay zeka şirketleri yatırımcılara, küresel müşterilere ve kendi ticari stratejilerine karşı sorumludur. Çıkarları çoğu zaman ABD güvenlik hedefleriyle örtüşebilir , ancak her zaman değil . Dolayısıyla, hükümet giderek artan bir şekilde kritik yapay zeka yetenekleri için bu şirketlere bağımlı hale gelirken, ABD hükümeti özel firmaların ticari kararlarının ulusal güvenlik öncelikleriyle tutarlı kalmasını nasıl sağlayabilir? Buna karşılık, özel şirketlerin güvenlik politikası üzerinde ne kadar pratik etkisi vardır?

Üçüncü endişe, müttefiklerin potansiyel olarak marjinalleştirilmesidir. Amerika Birleşik Devletleri şirketleri birincil yapay zeka ortakları olarak görürse, müttefik devlet ortakları ve hükümetler kendilerini etkileyen kararlarda marjinalleştirilebilir. Bu, askeri yapay zeka için ortak uluslararası kurallar ve standartlar oluşturma çabalarını zorlaştırabilir. Washington, özel firmalara bağımlı kalırken devletlerle giderek daha fazla rekabet ettikçe, bunun etkileri hükümet kurumlarının ötesine, bu teknolojileri geliştiren şirketlere ve güvenliği ve demokratik hesap verebilirliği tehlikede olan halka kadar uzanmaktadır.

https://montrealethics.ai/ai-policy-corner-the-privatization-of-ai-security-competing-with-states-cooperating-with-firms/

 

 

Scroll to Top