
Bernard Marr: Gelecek Bilimci | 23 Kitabın Çok Satan Yazarı | Forbes Yazarı | Açılış Konuşmacısı | Yönetim Kurulu ve Strateji Danışmanı | Küresel İş ve Teknoloji Etkileyicisi | 5 Milyondan Fazla Küresel Takipçi | Yapay Zeka ve İş Dünyasının Geleceği. 16 Ekim 2026
Yapay zekâ sektörü, otonom ajanların, iş dönüşümünün, yönetişimin ve insan zekasının ön plana çıktığı yeni bir aşamaya giriyor. İşte Amsterdam’daki Dünya Yapay Zekâ Zirvesi 2026’dan edindiğim en önemli çıkarımlar ve bunların iş liderleri için ne anlama geldiği.
Yapay zeka konferanslarında bir şeyler değişti. Birkaç yıl önce, ChatGPT’nin şiir yazabilmesine, iş planları oluşturabilmesine ve astronot kılığına girmiş kedilerin resimlerini çizebilmesine hepimiz hayret ediyorduk.
Bugün çok daha ciddi sorular soruyoruz.
Geçtiğimiz günlerde Amsterdam’da düzenlenen Dünya Yapay Zeka Zirvesi 2026’ya katıldım ve burada kurumsal yapay zeka kontrol düzlemi olan Collibra ile çalıştım . Etkinlik boyunca, teknoloji liderlerinden, araştırmacılardan ve yöneticilerden yapay zekanın bir sonraki aşamasını şekillendiren zorluklar ve fırsatlar hakkında bilgi edindim.
En büyük gözlemim mi? Yapay zekâ gelişiyor.
Tartışma, yapay zekanın neler yapabileceğini göstermekten, giderek daha otonom hale gelen sistemleri güvenli, ekonomik ve geniş ölçekte nasıl devreye alabileceğimize doğru kaydı.
İşte benim dikkatimi çeken yedi tema.
- Ajan Tabanlı Yapay Zeka, İşletmelerin Çalışma Şeklini Değiştiriyor
Zirvede her yerde ajan tabanlı yapay zekâ vardı. Soruları yanıtlayan ve içerik üreten yapay zekâdan, planlama yapabilen, karar verebilen ve harekete geçebilen sistemlere doğru ilerliyoruz.
LangChain’in kurucu ortağı ve CEO’su Harrison Chase, zamanla gelişen aracı yazılımlar oluşturmaktan bahsetti. Ancak benim için en ilginç sorular, bu aracı yazılımları gerçek işletmelere entegre ettiğimizde neler olacağıyla ilgili.
Ne kadar özerkliğe sahip olmalılar? Hangi sistemlere erişebilmeliler? Ve aşırı hevesli bir yapay zekâ ajanının, daha sonra birinin yönetim kuruluna açıklamak zorunda kalacağı kararlar almasını nasıl önleyebiliriz?
Bence ajan tabanlı yapay zekânın muazzam bir potansiyeli var, ancak işletmelerin işlerin nasıl yapıldığı konusunda çok daha dikkatli düşünmeleri gerekiyor.
Mevcut bir sürecin sorumluluğunu bir yapay zekâ ajanına vermek verimliliği artırabilir. Ancak bu süreci yapay zekânın mümkün kıldığı olanaklar etrafında yeniden tasarlamak çok daha değerli bir sonuç doğurabilir.
- İşletmeler Dünün Süreçlerini Otomatikleştirmeyi Bırakmalı
En sevdiğim sunumlardan biri, ServiceNow’un Küresel İnovasyon Başkanı Brian Solis’ten geldi.
İşletmeleri , yapay zeka yatırımlarının öncelikle verimliliğe, maliyet düşürmeye ve mevcut görevleri daha hızlı yapmaya odaklandığı, ” sınırlı zihniyet” olarak adlandırdığı düşünce yapısının ötesine geçmeye çağırdı .
Bunun yerine, kuruluşların faaliyet modellerini yeniden gözden geçirmelerini ve tamamen yeni fırsatları keşfetmelerini teşvik eden sonsuz bir zihniyet anlayışını benimsedi .
Kesinlikle katılıyorum.
Yapay zekayı kullanarak pazarlama kampanyaları oluşturmak için harcanan zamanı azaltan ancak onay, dağıtım ve karar alma süreçlerine dokunmayan bir şirketi düşünün. Bu, içerik oluşturmada saatlerce zaman kazandırabilir, ancak iş akışının daha ileriki aşamalarında başka bir darboğaz yaratabilir.
Solis, işletmelerin yapay zekayı merkezine alan uçtan uca iş akışlarını yeniden tasarlamaları gerektiğini savundu.
Bu, kuruluşlarla çalışırken düzenli olarak vurguladığım bir şey. En büyük fırsatlar, bugün sıfırdan başlasaydık işletmelerimizi nasıl tasarlayacağımız sorusundan doğar.
Aksi takdirde, eski süreçleri biraz daha hızlı çalıştırmak için milyarlarca dolar harcama riskiyle karşı karşıya kalırız.
- Yapay Zekanın Ölçeklendirilmesinde Yönetişim Giderek Vazgeçilmez Hale Geliyor
Bir diğer önemli tema ise, özellikle ajanlar daha fazla özerklik kazandıkça, yapay zeka yönetişiminin artan önemiydi.
Bu durum , zirvede Collibra ile yaptığım çalışmalar açısından özellikle önemliydi .
Özellikle faydalı bulduğum bir kavram da Collibra’nın yönetilen bağlam yaklaşımıdır.
Bir düşünün. Bir yapay zekâ ajanı, şirket verilerinin muazzam miktarlarına erişebilir, ancak bu verilerin ne anlama geldiğini anlıyor mu? Bilginin nereden geldiğini, doğru olup olmadığını, kime ait olduğunu ve nasıl kullanılmasına izin verildiğini biliyor mu?
Yapay zekâ öneri üretmekten eyleme geçmeye başladığında bu sorular kritik önem kazanır.
Örneğin, bir yapay zekâ ajanının tutarsız müşteri bilgileri veya güncel olmayan poliçe tanımlarını kullanarak sigorta talepleri hakkında kararlar verdiğini düşünün. Sonuçlar, bir sohbet robotunun yanlış cevap vermesinden çok daha ciddi olabilir.
Collibra’nın ajan yaşam döngüsünün tamamını yönetmeye odaklanması , neredeyse gerçek zamanlı görünürlük, güven sinyalleri ve yerleşik uyumluluk sağlayarak ekiplerin yapay zekayı ölçülebilir etkiyle güvenli bir şekilde ölçeklendirmesine olanak tanır.
Bence bu, yönetişim anlayışımızda önemli bir değişimi temsil ediyor. İşletmelerin, yapay zekanın işleyişine entegre edilmiş etkili kontrollere ihtiyacı var; bu sayede giderek daha otonom hale gelen sistemleri güvenle devreye alabilecekler.
Bu da başka bir soruyu gündeme getiriyor: Bir şeyler ters gittiğinde sorumluluk kimde kalıyor?
AXA’nın Grup Bilgi İşlem Direktörü Giovanni D’Aniello, bir sürecin belirli kısımlarını yürütmeye devam eden ” insan döngüsü içinde” yaklaşımı ile temsilcileri denetleyen, davranışlarını izleyen ve gerektiğinde müdahale eden ” insan döngüsü dışında” yaklaşımı arasında ilginç bir ayrım paylaştı.
İşletmeler ajan tabanlı yapay zekayı ölçeklendirdikçe bu ayrımın giderek daha önemli hale geleceğini düşünüyorum.
- Yapay Zeka Egemenliği Jeopolitik Bir Öncelik Haline Geliyor
Yapay zekâ egemenliği, etkinlikte kendine özel bir forum ayrılacak kadar önemli bir yer tuttu.
Hükümetler, ekonomilerini, kamu hizmetlerini ve ulusal güvenliklerini destekleyen teknolojinin kontrolünün kimde olduğu konusunda giderek daha fazla endişe duyuyor.
Buna veri, yapay zeka modelleri, bulut altyapısı, yarı iletkenler ve giderek daha gelişmiş sistemleri çalıştırmak için gereken işlem gücü dahildir.
Ve burada bazı rahatsız edici gerçekler var.
Yapay zekâ tedarik zincirinin kritik kısımlarını nispeten az sayıda şirket ve ülke kontrol ediyor ve bu da önemli bağımlılıklara yol açıyor.
İş dünyası liderleri için egemenlik de stratejik bir husus haline geliyor. Yapay zekanız nerede çalışıyor? Altyapıyı kim kontrol ediyor? Düzenlemeler, ticari ilişkiler veya teknolojiye erişim değişirse ne olur?
Her ülkenin veya kuruluşun her şeyi kendi başına inşa etmesi gerektiğine inanmıyorum. Bu son derece pahalı olur ve birçok durumda pratik olmaz.
Ancak bu bağımlılıkları anlamak ve hangi yeteneklerin daha fazla kontrole ihtiyaç duyduğuna karar vermek giderek daha önemli hale geliyor.
- Yapay Zeka Fiziksel Dünyaya Giriyor
Son birkaç yıldır yapay zekayla etkileşimimizi ağırlıklı olarak ekranlar aracılığıyla kurduk. Bu durum değişmeye başlıyor.
Zirvede öne çıkan temalar arasında fiziksel ve somutlaştırılmış yapay zeka yer aldı; robotlara, otonom makinelere ve fiziksel ortamları anlayan ve bunlarla etkileşim kuran yapay zeka sistemlerine olan ilgi giderek artıyor ( zirvede sergilenen harika robotların video özetine göz atabilirsiniz ).
Çok modlu ve dünya modellerindeki gelişmeler, makinelerin görsel bilgileri yorumlamasına, çevrelerini anlamasına ve kararları giderek daha fazla fiziksel eylemlere dönüştürmesine yardımcı oluyor.
Fırsatlar, üretim ve lojistikten sağlık hizmetlerine ve bilimsel araştırmalara kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.
Elbette, bir robotun öngörülemeyen gerçek dünya ortamlarında güvenilir bir şekilde performans göstermesini sağlamak, etkileyici bir tanıtım videosu oluşturmaktan çok daha zordur.
Ancak fiziksel yapay zekanın önümüzdeki on yılın en dönüştürücü gelişmelerinden biri olabileceğine inanıyorum.
- Yapay Zeka Yarışı Giderek Altyapı ve Enerji Konusu Haline Geliyor
AMD’nin CTO’su ve Başkan Yardımcısı Mark Papermaster, yapay zeka hesaplama gereksinimlerinin nasıl geliştiği konusunda önemli bir gözlemde daha bulundu.
Yıllardır dikkatlerin büyük bir kısmı giderek daha güçlü yapay zeka modellerinin eğitilmesine odaklanmıştı. Şimdi ise işletmeler yapay zekayı büyük ölçekte kullanmaya başladıkça, bu modelleri gerçekten kullanmak için gereken hesaplama gücü olan çıkarım , giderek daha önemli bir iş yükü haline geliyor.
Bu durum yapay zekanın ekonomisini değiştiriyor.
Bir modeli eğitmek pahalıdır, ancak milyonlarca ajanı sürekli çalıştırmak, potansiyel olarak milyarlarca karar almak ve karmaşık iş akışlarını yürütmek, muazzam ve sürekli altyapı talepleri yaratır.
Sektörün daha verimli çiplere, daha iyi bilgi işlem mimarilerine, daha yüksek kapasiteye ve en önemlisi daha fazla enerjiye ihtiyacı var.
Gelecekçi yapay zeka devrimimizin önündeki en büyük engellerden birinin, nihayetinde elektrik gibi eski moda bir şey olabilmesi bana çok ilginç geliyor.
Yapay zeka yarışı giderek bir altyapı ve enerji yarışına dönüşüyor.
- İnsan Bilgeliği Zekadan Daha Değerli Hale Gelebilir
Belki de en düşündürücü sunum, zekâ ve bilgelik arasındaki farkı ele alan Brahma AI’nin kurucusu ve CEO’su Prabhu Narasimhan’dan geldi.
Onun savı, zekanın giderek daha bol hale geldiği yönündeydi. Makineler karmaşık problemleri çözebilir, içerik üretebilir ve bilgiyi olağanüstü hızlarda işleyebilir.
Ancak zekâ tek başına bir şeyin yapılıp yapılmaması gerektiğini bize söylemez.
Bilgelik, muhakeme, bağlam, deneyim, değerler ve sonuçları anlama yeteneğini içerir.
Yapay zekâ daha fazla entelektüel görevi yerine getirebildikçe, bu belirgin insan nitelikleri giderek daha değerli hale gelebilir.
Buna katılıyorum, ancak insan yargısının otomatik olarak akıllıca olduğunu varsaymamamız gerektiğini de eklemek isterim. Yeterince kurumsal strateji toplantısına katılmış herkes, zekanın ve iyi kararların her zaman birlikte gelmediğini bilir.
Bununla birlikte, rolümüzün gelişmekte olduğuna inanıyorum.
Daha iyi sorular sorabilen, varsayımları sorgulayabilen, muhakeme yeteneğini kullanabilen ve güçlü yapay zeka sistemlerinin değerli sonuçlara yönelik çalıştığından emin olabilen insanlara ihtiyacımız var.
Buradaki fırsat , insan müdahalesini ortadan kaldırılması gereken bir verimsizlik olarak görmek yerine, makine zekasını insan bilgeliğiyle birleştirmektir .
Daha Geniş Perspektif: Yapay Zeka Olgunlaşıyor
Amsterdam’dan ayrılırken, yapay zekanın potansiyeli konusunda son derece iyimserdim, ancak önümüzdeki zorlukların da giderek daha çok farkındaydım.
Teknoloji hızla ilerliyor. Ancak biz, bu teknolojiyi etkili bir şekilde kullanma, sorumlu bir şekilde yönetme ve organizasyonlarımızı bu doğrultuda yeniden düşünme yeteneğimizde zorlanıyoruz.
Belki de Dünya Yapay Zeka Zirvesi 2026’dan çıkarılacak en önemli ders budur.
Yıllardır giderek daha zeki sistemler geliştiriyoruz. Şimdi ise bu sistemlerin neyi başarmasını istediğimize, hangi sınırlar içinde faaliyet göstermeleri gerektiğine ve faydalarının anlamlı sonuçlara nasıl dönüşmesini sağlayacağımıza karar verme konusunda çok daha iyi olmalıyız.
Çünkü inanılmaz derecede zeki bir yapay zekanın yanlış şeyleri daha hızlı yapmamıza yardımcı olması, insan zekasının oldukça büyük bir israfı olurdu.