
15 Ekim 2026/ Angela Huyue Zhang Ve Yue Zhao
Son dönemdeki siber saldırılar, yapay zeka sistemlerinin neler yapabileceğinin yanı sıra, geliştiricilerinin zararı en aza indirmek ve kamuoyuyla dürüst bir şekilde iletişim kurmak için neler yaptığının da bağımsız bir şekilde incelenmesi ihtiyacını teyit etmektedir. Yapay zeka denetimi henüz erken bir aşamada olsa da, diğer sektörler çoktan bir yol haritası sunmuştur.
LOS ANGELES—Önde gelen bir ABD laboratuvarından yapay zeka ajanlarının işletmelere veya hatta devlet hizmetlerine dijital olarak sızdığına dair neredeyse her hafta yeni bir rapor geliyor. Temmuz ayında, OpenAI ajanları dahili bir test ortamından kaçarak iş birliği platformu şirketi Hugging Face’e saldırdı. Haziran ayında, başka bir OpenAI modeli, bir araştırma görevini tamamlamaya çalışırken Avustralya hükümetinin Medicare istatistik hizmetine gizli erişim sağladı. Ve en son ortaya çıkan olayda, bir Anthropic ajanı ABD Dışişleri Bakanlığı web sitesine girerek vize başvurularını doldurdu.
Bu tür olaylar, yapay zeka güvenliği konusunda küresel alarm zillerini çaldırdı. Haftalarca harekete geçme ihtiyacını reddettikten sonra, ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetimi nihayet önde gelen yapay zeka şirketleri arasında güvenlik önlemlerini güçlendirmek için bir anlaşma koordine etmek üzere devreye girdi . Ancak manşetlerin ötesine daha yakından bakıldığında, öz düzenlemenin yeterli olmadığını gösteren ortak bir örüntü ortaya çıkıyor. “Yoldan çıkan” ajanlar, sadece kendilerine atanan görevleri terk edip kendi amaçlarının peşinden gitmiyorlardı. Çoğu zaman, araştırmacıların belirlediği hedefleri yetkisiz yollarla takip ediyorlardı.
Örneğin, Hugging Face olayında, siber güvenlik ölçütlerini manipüle etmenin yollarını arayan ajanlar, sonunda referans çözümlerini bulmak için şirkete saldırdılar. Açıkçası, bu ajanların konuşlandırıldığı her yerde benzer baskılar ortaya çıkabilir. Bir hedefi karşıladığı için “ödüllendirilecek” herhangi bir ajan, bunu başarmak için yetkisiz adımlar atabilir.
Bu olayda medyanın büyük ölçüde göz ardı ettiği bir diğer önemli faktör de vardı: insan hatası. Hugging Face olayında siber güvenlik uzmanları, OpenAI’nin “son derece izole bir ortam” olarak tanımladığı şeyi yapılandırmada başarısız olduğunu belirtti . Ajanların internete erişememesi gerekiyordu, ancak erişebildiler.
Bu hata, yapay zeka denetiminin neden önemli olduğunu gösteriyor. Sadece bir ajanın ne yaptığı değil, aynı zamanda testin nasıl tasarlandığı, hangi güvenlik önlemlerinin başarısız olduğu ve geliştiricilerinin olayı önlemek için neler yapabileceği konusunda da bağımsız bir incelemeye ihtiyacımız var. Bu tür bir inceleme, güvenlik açıklamalarının aynı anda iki amaca hizmet ettiği günümüzde özellikle önemlidir: kamuoyunu yapay zekanın tehlikeli yetenekleri konusunda uyarmak ve modellerin ne kadar güçlü hale geldiğini duyurmak.
Elbette, Georgetown Üniversitesi’nde bilgisayar bilimleri profesörü olan Cal Newport ve diğer yorumcular, yapay zeka hakkındaki kıyamet senaryolarının ticari çıkarlara hizmet edip edemeyeceğini sorguladılar . Sektörün endişe verici uyarılarının, hızla yükselen değerlemelerle birlikte gelmesi göz önüne alındığında, bu tür bir şüphecilik haklıdır. Anthropic, Nisan ayında siber güvenlik yetenekleri nedeniyle Mythos modeline erişimi kısıtlayacağını duyurduktan sonra, şirket yaklaşık 1 trilyon dolarlık bir değerlemeyle yeni fon topladı ; bu, sadece üç ay önceki değerlemesinin iki katından fazla.
Korelasyon nedenselliği kanıtlamasa da, tehlikeli yeteneklere dair uyarıların aynı zamanda teknolojik üstünlüğü de işaret edebileceğini gösteriyor; özellikle de açık kaynaklı modeller önde gelen kapalı modellerle performans farkını kapatırken. Aynı tezatlık Anthropic’in planlanan halka arzında da görülüyor. Prospektüsünün yaklaşık üçte biri, yapay zekadan kaynaklanabilecek felaket veya varoluşsal zararlar da dahil olmak üzere risk faktörlerine ayrılmış durumda.
Dışarıdan bakanlar, haklı bir uyarıyı pazarlama amaçlı abartılı bir iddiadan nasıl ayırt edebilir? Cevap yine, hem hafife alınan hem de abartılan tehlikeleri tespit edebilen titiz bağımsız denetimlere dayanmaktır.
Yapay zeka destekli denetim henüz başlangıç aşamasında olabilir, ancak sıfırdan başlamıyoruz. Uzun süredir ciddi güvenlik ve sistematik risklerle karşı karşıya olan sektörler, faydalı ilkeler sunmaktadır.
Öncelikle, denetçilerin geniş bir bilgi yelpazesine erişmesi ve yalnızca model davranışları değil, kurumsal uygulamaları da incelemesi gerekir. “Sarılan Yüz” soruşturması, kapsamın neden önemli olduğunu göstermektedir. OpenAI, yapay zeka yeteneklerini incelemeye adanmış iki kar amacı gütmeyen kuruluş olan METR ve Redwood Research’ten araştırmacıları bağımsız bir soruşturma yürütmeye davet etti. Ancak her ikisine verilen ortak yetki , öncelikle ajanların davranışlarına odaklandı. OpenAI’nin güvenlik önlemlerinin etkinliği ve güvenlik açığının boyutu gibi önemli sorular, soruşturmanın kapsamı dışında kaldı. Bu nedenle soruşturma, yalnızca ajanların ne yaptığını ortaya koydu, daha güçlü güvenlik önlemlerinin olayı önleyip önleyemeyeceğini değil.
İkinci olarak, denetçiler kendilerine verilen kanıtları sorgulamaya hazır olmalıdır. Finansal denetçiler yönetimin varsayımlarını olduğu gibi kabul etmezler; çelişkili kanıtlar ararlar . Yapay zeka denetçileri de aynı şeyi yapmalı ve örneğin şu soruları sormalıdır: Benzer denemelerde ne oldu? Alarm verici davranışlar ortaya çıkana kadar talimatlar tekrar tekrar değiştirildi mi? Güvenlik önlemlerinin geri getirilmesi, zararlı eylemlerin etkili olmadan önce önlenmesini sağladı mı? Bu korumalar, ajanların başka yollar deneyebileceği yeni testlerde geçerliliğini korudu mu? Daha az yetenekli bir model benzer şekilde davranır mıydı?
Üçüncüsü, yapay zeka denetimi, özel değerlendirmeyi kamu gözetimiyle birleştirmelidir. Diğer yüksek riskli sektörler de aynı prensibi izler. Finansal denetçiler, bağımsızlık kurallarına ve Kamu Şirketleri Muhasebe Gözetim Kurulu’nun denetimlerine tabidir. Uçak üreticileri kendi kapsamlı testlerini yaparlar, ancak Federal Havacılık İdaresi sertifikasyon standartlarını belirler ve yetki devredilen işlevleri yerine getirenleri denetler. Benzer şekilde, özel yapay zeka denetçileri sektörün denetimini büyük ölçüde yapabilir, ancak devlet düzenleyicileri standartları belirlemeli, bağımsızlıklarını korumalı ve bulgularını denetleme ve sorgulama yetkisini elinde tutmalıdır.
“Sarılma Yüzü” olayı, gelişmiş yapay zeka ajanlarının kontrol altına alınmasının imkansız olduğunu kanıtlamaz. Bu olay, bütüncül yapay zeka denetimine duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Model yetenekleri, test teşvikleri, güvenlik açıkları ve kurumsal kararlar birlikte incelenmelidir. Yapay zeka laboratuvarları kendi güvenliklerinin tek hakimi olmamalıdır. Bağımsız denetimler, gerçek model tehlikelerini ve samimi uyarıları, önlenebilir insan hatalarından ve pazarlama abartılarından ayırt etmeye yardımcı olabilir. Bunların uygulanması, daha güvenli yapay zekaya doğru atılacak gerekli ilk adımdır.
Güney Kaliforniya Üniversitesi Hukuk Profesörü Angela Huyue Zhang, High Wire: How China Regulates Big Tech and Governs Its Economy (Oxford University Press, 2024) ve Chinese Antitrust Exceptionalism: How the Rise of China Challenges Global Regulation (Oxford University Press, 2021) kitaplarının yazarıdır.
2026’dan beri PS için yazıyorum
Yue Zhao, Güney Kaliforniya Üniversitesi’nde Bilgisayar Bilimleri Bölümü’nde Yardımcı Doçenttir.